|
|
31 Mart Vakası'nda ölen askerlerin anısına yaptırılan ve Şişli'de geniş bir arazide bulunan bu anıt, meşrutiyete karşı İstanbul'da başlatılan gerici ayaklanmayı bastırmak için Selanik'ten gelen Hareket Ordusu'nda ölen askerlerin anısına yaptırıldı. 1909 yılının Nisan ayında açılan bir yarışma sonucunda dönemin ünlü mimarı Muzaffer Bey, anıtı dikine bir top mermisi olarak tasarladı. Anıta Sultan Reşat'ın tuğrası da konuldu. 31 Mart Vakası'nda ölen askerler, Şişli'deki Abide-i Hürriyet Anıtı' nın bulunduğu Hürriyet-i Ebediye Tepesinde 23 Temmuz 1911'de törenle gömüldü. İttihat ve Terakki'nin önde gelenlerinden Mithat Paşa, 1913'te suikasta kurban giden Sadrazam Mahmut Şevket Paşa ve 1921'de öldürülen Talat Paşa da buraya defnedildi. 1996'da da Enver Paşa'nın yurtdışındaki naaşı getirilip burada toprağa verildi.
Abide-i Hürriyette mezarı bulunan şahsiyetler:
* Sadrazam Mahmud Şevket Paşa ve iki koruması
Tarih, 11 Haziran 1913. Yer, İstanbul.
Sadrazam Mahmud Şevket Paşa, Babıali'ye gitmek için Beyazıt'taki Harbiye Nezareti'nden çıkıp otomobiline bindi. Otomobil, Beyazıt Meydanı'na geldi. Çarşıkapı'ya sapacağı sırada, karşıdan ellerinde tabut taşıyan bir cenaze alayıyla karşılaştı. Cenaze alayına yol vermek için durdu.
Ve tam o sırada tabutu yere atanlar, ellerindeki silahlarla otomobile ateş açtılar.
Sadrazam Mahmud Şevket Paşa, koruması Kazım Ağa ve Bahriye Yaveri İbrahim şehit oldular.
Suikastı, İttihat ve Terakki Cemiyeti'ni iktidardan indirmek isteyen bir grup yapmıştı.
Sadrazam Mahmud Şevket Paşa, İstanbul'daki gerici ayaklanmayı bastıran Hareket Ordusu'nun komutanlığını yapmıştı.
Mahmud Şevket Paşa, iki korumasıyla birlikte, Abide-i Hürriyet Anıtı'nın 20 metre soluna yapılan bir anıta defnedildi.
*
Sadrazam Midhat Paşa
Tarih, 8 Mayıs 1884. Yer, Taif.
Osmanlı'nın ilk anayasasının ve I. Meşrutiyet'in mimarı reformist Sadrazam Midhat Paşa, Sultan II. Abdülhamid'in kurdurduğu uyduruk bir mahkeme tarafından, Sultan Abdülaziz'i öldürttüğü gerekçesiyle verilen idam kararı gereği cezaevinde boğularak öldürüldü.
II. Abdülhamid, Midhat Paşa'nın öldüğünden emin olmak için başını kestirip Yıldız Sarayı'na getirtti. Zavallı Midhat Paşa'nın gövdesi, Taif'e gömüldü.
Midhat Paşa'nın kemikleri, 24 Haziran 1951'de Türkiye'ye getirildi. Tabutu, idam cezası aldığı mahkemenin bulunduğu Çadır Köşkü'nde katafalka konuldu.
İki gün sonra Cumhurbaşkanı Celal Bayar'ın da katıldığı bir törenle Abide-i Hürriyet Anıtı'nın tam karşısına defnedildi.
Midhat Paşa'nın mezarı üzerine, anayasa kitapçığı şeklinde büyük bir anıt yapıldı.
*Harbiye Nazırı Enver Paşa
Tarih, 4 Ağustos 1922. Yer, Belçivan. Birinci Dünya Savaşı sonrası yurtdışına çıkan İttihatçılardan biri de Enver Paşa'ydı.
Avrupa'da birkaç ülkede kaldıktan sonra son durağı Rusya oldu. Bolşeviklerle anlaşamadı.
4 Ağustos 1922'de Belçivan yakınlarında Kızılordu'yla çarpışırken, mitralyözlerin üzerine elinde kılıç atıyla yürüdü. Aslında yaptığının intihar olduğunu o da biliyordu.
Yıllar sonra ölüm yıldönümünde 4 Ağustos 1996 tarihinde naaşı Tacikistan/Çeğen Köyü'ndeki mezarından alınıp İstanbul'a getirildi. Devlet töreniyle Talat Paşa'nın mezarının yanına defnedildi.
*Sadrazam Talat Paşa
Tarih, 15 Mart 1921. Yer, Berlin.
Birinci Dünya Savaşı sonrasında Almanya'ya gitmek zorunda kalan İttihatçı lider Talat Paşa, tütün almak için sabah saatlerinde evinden çıktı.
Hardenberg Caddesi'nde 100 metre yürümüştü ki, İran'dan gelen 24 yaşındaki Ermeni terörist Sogomon Tayleryan tarafından vurularak öldürüldü. Üzerinden "Mehmed Sai" adına düzenlenmiş sahte kimlik çıktı. Talat Paşa'nın cenazesi uzun yıllar Türkiye'ye getirilemedi.
Yıllarca bir kilise mezarlığında sahipsiz kaldı.
Adolf Hitler, Türk-Alman ilişkilerini kuvvetlendirmek için özel bir jest yapıp Talat Paşa'nın naaşını 25 Şubat 1943 tarihinde Türkiye'ye gönderdi. Talat Paşa'nın cenazesi askeri törenle, Abide-i Hürriyet Anıtı'nın sağ yanındaki 50 metre uzaklığa defnedildi.
* Midhat Şükrü Bey
İttihatçıların ilk gizli toplantıları Selanik Yalılar'da Mülkiye mezunu Midhat Bey'in evinde yapıldı. Yıllarca İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin genel sekreterliğini yaptı.
Osmanlı Meclisi Mebusan'da üç dönem milletvekili olarak bulundu. İngilizler tarafından Malta'ya sürüldü.
BMM'de 1935-50 yılları arasında Burdur ve Sivas milletvekilli olarak görev yaptı. Midhat Şükrü Bleda, 1956 yılında vefat edince, İttihatçı arkadaşlarının yanına Abide-i Hürriyet'e defnedildi.
* Mülazım Atıf Bey
Tarih, 7 Temmuz 1908. Yer, Manastır.
Meşrutiyet'in ilanı için dağa çıkan mektepli subayları cezalandırmak için Manastır'a gelen Müşir Şemsi Paşa, Yıldız Sarayı'na geldiğini haber vermek için postaneden telgraf çekmiş çıkıyordu.
Müşir ve yanındaki yaverleri (ki biri Fevzi Çakmak Paşa'dır) ne olduğunu anlamadan, bir genç, Şemsi Paşa'ya kurşun yağdırdı.
Ve kargaşadan yararlanıp kayıplara karıştı.
Bu kişi Teğmen Atıf (Kamçıl) idi.
Atıf Kamçıl, Cumhuriyet'ten sonra 6. ve 7. dönem Çanakkale milletvekili olarak TBMM'de bulundu.
Vefat edince, İttihat ve Terakki'nin kurucularından biri olarak cenazesi Abide-i Hürriyet'e getirildi. Anıtın 50 metre arkasındaki ağaçlıklı bölüme defnedildi.
* Subay Eyüp Sabri Bey
Tarih, 3 Temmuz 1908. Yer, Ohri.
300 kişilik Ohri Milli Taburu'nun başında bulunan Binbaşı Eyüp Sabri, Meşrutiyet'i ilan için dağa çıktı.
Meşrutiyet ilan edilince Enver ve Resneli Niyazi gibi kahraman oldu.
İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin önde gelen isimlerinden biriydi.
Eyüp Sabri Akgöl, Kurtuluş Savaşı'na katıldı. Birinci Meclis'te Eskişehir milletvekili olarak bulundu.
1953 yılında vefat edince Abide-i Hürriyet Anıtı'nın arkasındaki Atıf Kamçıl'ın mezarının yanına defnedildi.
|
|
|
|
|
