T.C
ŞİŞLİ KAYMAKAMLIĞI
Proje Hazırlama ve Uygulama Birimi

VATANDAŞ BİLGİLENDİRME BÜROLARI PROJESİ

A – GEREKÇE

İstanbul gibi dünyanın sayılı metropollerinden birinde, ifa edilen kamu hizmetlerinin sunumu ve Kamu Hizmeti Alımında en belirgin özellik hizmet alımındaki vatandaşın zamanla yarışıdır. Hizmet alıcıları olarak vatandaşlarımızın bu zaman yarışını kazanmasını kolaylaştırmak, devlet vatandaş kaynaşmasında ileri bir adım daha atmak, internet ve iletişim teknolojisinin bir imkânından daha yararlanmak gereği kendini hissettirmektedir.İlçemizde son tespitlere göre 27000 bina ve 600 kamu binası bulunmaktadır.Nüfusumuzun 320 000 civarında olduğu ama bir finans ve iş merkezi olan ilçemizin günde nüfus sirkülasyonunun 3 milyondan fazla olduğu da bir gerçektir.Ayrıca gittikçe artan turizm potansiyeli ve yabancı ziyaretçi sayısının çokluğu, tekstil bölgemiz olan Osmanbey semtimizde ihracat ve ithalat için ticaret turizminin çok yoğun olduğu binlerce yabancının hergün bu bölgede hizmet aldığını ve bilgilenmeye ihtiyaç duyduğunu yerinde gözlemlerimizle tespit etmiş durumdayız.

Her gün yüzlerce insanın yeşil kart, SYDV hizmetleri Tüketici Hakları, İnsan Hakları, Çevre Hakları, Bilgi Edinme yasası imkânlarından yararlanma hakkı gibi temel konular başta olmak üzere birçok konuda kamu birimlerinin yani devletin yolunu tuttuğunu bir veri olarak almak mümkündür. Bunlara ilave olarak pasaport hizmetleri, nüfus hizmetleri , inşaat ruhsat işlemleri, çevre sağlığı Hizmetleri, Tapu kadastro hizmetleri, Dernek ve STK iş ve işlemlere Sağlık hizmetleri, Trafik tescil hizmetleri, Silah ruhsat iş ve işlemleri, Deprem ve acil durum işlemleri, Engelli vatandaşlarımızın sahip olduğu yasal haklar ve uygulamaları , Vergi vb. yüzlerce konuda bilgi almak için kamu kurum ve birimlerinin, Belediye birimlerinin, medya kuruluşlarının kapısını aşındırmakta yol - yöntem sormak , adres öğrenmek gibi en ilkel bilgileri edinmek için zaman ve enerji harcamaktadır.

İşte bu kamu hizmetine ulaşım ve Kamu hizmeti sunum sürecinde vatandaşlarımızı bilgilendirecek, vatandaşlarımızın danışabileceği ulaşımı kolay adeta turizm information bürolarına benzer şehrin kalabalık yerleri ve insanların yoğun yaşadığı bölgeler , ve Sosyal yaşama alanlarında seçilecek belirli yerlerde, İngiltere’deki “Citizens Advices Bureau” birimlerine benzer “Vatandaş Danışma Büro” ları olarak bilgilendirme noktaları ( kiosk ) kurulabilir. Örneğin; Cevahir AVM önü, Halaskargazi caddesi, Askeri Müze yanı, Osmanbey tekstil-yoğun bölgesi, Kurtuluş, Kuştepe, Feriköy, Fulya, Metro city AVM, Kanyon AVM, Mecidiyeköy bölgesi v.b yerler.

B- UMULAN FAYDA

Ülkemizde Kamu Hizmetleri sunumu ve yararlanma sürecinde vatandaşlarımızın danışıp bilgileneceği hatta adres sorup öğrenebileceği bir danışma biriminin olmadığını yukarıda belirttik. Bu bilgilendirme işlemi Kamu hizmetlerinden yararlanmak isteyen vatandaşlarımızın ilgili veya ilgisiz her konuyu Valilik, Kaymakamlık, Kamu Kurum ve Kuruluşları, Belediye Başkanlıkları, Muhtarlıklar gibi mercilerden sorup öğrenme çabası içerisindedirler. Yukarıda belirttiğimiz vatandaşlık Bilgilendirme Büroları faaliyete geçtiğinde bu sayılan Kamu birim ve kurumları ve diğer ilgili ilgisiz birçok kurumun görevi hafifleyecek bu bilgilendirme ile kaybettiği zamanı kazanacak vatandaşlarımızla kaybettikleri zamanı kazanacak ve de ayrıca devlete ve sisteme olan güvenlerini kazanıp pekiştirecekleridir. Böylece vatandaşla devletin arasındaki mesafe daha da kısalacak oluşacak empatiye dayalı sinerji, çağdaş dünyaya uyumu kolaylaştıracaktır.

Yine Kamu Hizmetleri konusunda eşit fırsatla hizmete ulaşma ve devlet tarafından bir destek görme ihtiyacını vatandaşa sağlamak Bu uygulamalardan çıkacak sonuçların değerlendirilerek Parlamento, Medya, Siyaset Yapıcılar gibi karar süreçlerinde yer alan kurumların çözümler üretmesinde onlara yardımcı olmak

C- HİZMETİN VERİLİŞ BİÇİMİ

Vatandaş Bilgilendirme Bürolarında görevlendirilecek kişiler bu hizmeti internet ve bilgisayarın bir fonksiyonu olarak ifa edeceklerdir. Sadece Türkçe değil İngilizce, Fransızca, Almanca, Arapça , Çince ,Orta Asya Türkçeleri , bazı Afrika dilleri ( tekstil ithalatı için gelen Afrika vatandaşları için gerekli olabilir.)alanında gelişen zaman içinde yaygın bir hizmet vermek mümkündür ama ilk hedefimiz Türkçe ve İngilizce ile sınırlı olarak bu hizmeti başlatmaktır.

D-HİZMET VERECEK PERSONEL

İlk etapta kamu hizmetlerinden emekli çalışabilecek personel eliyle bu hizmet verilebilir.İlerleyen süreçte açılacak kurslarla yetiştirilecek elemanlar bu hizmeti verebilir.İngiltere’de gönüllü ve ücretli olmak üzere iki tür personel bu hizmeti vermektedir.Bizim uygulamamızda hem işsizliğin azaltılması ve hem istihdam yaratılması açısından Halk Eğitim Müdürlüğü, İş-kur işbirliği ile açılacak özel kurslarda yetiştirilecek personel bu konuda ihtiyacı karşılayabilir. ( Çağrı merkezi görevlisi yetiştirme kursları örneğinde olduğu gibi )

E-VATANDAŞ BİLGİLENDİRME BÜROLARININ BİLGİLENDİRDİĞİ KONULARDAN BAZILARI ŞUNLARDIR. ( İNGİLTERE ÖRNEĞİ OLUP ÜLKEMİZİN İHTİYAÇLARINA GÖRE AZALTILIP ÇOĞALTILABİLİR )

Vergiler ve çocuk yardımı, çalışma kanunu İş kaybetme durumunda hakları ve alabileceği sosyal yardımlar Hamilelik durumunda kadının alabileceği sosyal yardımlar Şiddet nedeniyle eşinden-evinden aileden ayrılma halinde haklar ve sosyal güvenceler Yaşlı ve yalnız yaşayan kimselerin olası sorunları için sağlanabilecek sosyal yardımlar ve güvenceler Emeklilikle bearber gelen hak ve güvenceler Eşin vefatıyla çocuklarıyla ilgilenmek zorunda kalan kişinin iş ve ev hayatına düzenleyemeye yarayacak bilgilerin sunumu Yeni bebek sahibi olanlara devletin sunduğu hak ve sosyal yardımlar

Çalışanlar için yıllık yasal tatillerin süresi
Resmi tatil günlerinde çalışma hakkında bilgilendirme
Eşin doğumundan ötürü ücretli izin alabilme
İşten atılma halinde haklar
Hamilelik nedeniyle işten çıkarılma
İşyerinde cinsel ayrımcılık
İşyerinde ayrımcılık yapıldığını şikayet ettikten sonra tacize uğrama
İşyerinde etnik kökenden dolayı ayrımcılık
Çalışan engelliler için özel durumlar ve koruma
Dini tercih nedeniyle ayrımcılıkla karşılaşma
Cinsel tercih nedeniyle taciz edilme
Kontratta yazılı emeklilik yaşı ile yasal emeklilik yaşının itilaflı olduğu durumlar
İş yasasına aykırı olmasına rağmen iş başvuru formunda fotoğraf, doğum tarihi vb soruların sorulması halindeki haklar (yaş veya cinsiyetten ötürü ayrımcılık )
İşyerinde stres altındayım, patronumun bunu düzeltmek için yapabileceği bir şey var mı?
İş başvurusunda bulunacağım ama gençken polisle başım derde girdi, bunu işveren adayına söylemem gerekiyor mu?
Çalışan ebeveynlerin hakları
Çalışan ve avlat edinen ailelerin hakları
Hamilelik sürecinde çalışma, haklar,vb

Aile içi şiddetle karşılaşma durumunda yapmanız gerekenler, haklarınız, gidebileceğiniz ve yardım alabileceğiniz yerlerle ilgili bilgiler Durum ve tercihlerinize göre kısa ve uzun dönem çözüm önerileri Şiddete uğramanız halinde kendiniz ve çocuklarınız için alabileceğiniz yasal yardımlar

Yerel yönetimlerin görev ve sorumlulukları, sundukları sosyal hizmetler Çocuğunuz doğdu, kimliği nasıl çıkarttıracaksınız yada doğumu yurt dışında yaptınız, izlemeniz gereken yollar Boşanma, ayrılma, birlikte yaşanıyorsa haklar, ayrılacaklarsa haklar, varsa çocuklarla ilgili haklar Ülke vatandaşı değilsiniz ama Britanyalı bir eşiniz/ partneriniz var. Haklarınız nelerdir, ayrıldığınızda konumunuz nedir, haklarınız nelerdir? Var ise çocuklarınızın durumu ve üzerlerindeki haklarınız, finansal haklarınız. Evliyken yahut birlikte yaşarken ev aldınız, peşin yada kredili. Ayrılırkenki haklarınız, sorumluluklarınız

Sağlık ve sigorta ile ilgili tüm sorularınız Britanyalı yahut da yabancısınız ama sağlık sorunlarınız var, hangi mahalle doktoruna gideceksiniz? Doktora nasıl kayıt yaptıracaksınız? Sağlık sigorta numarasını nasıl alacak ve kullanacaksınız? Tedavi, alternatif tedavi, ücretlendirme, doktorunuzu değiştirmek isterseniz yapmanız gerekenler,başka bir yere taşınırsanız yapmanız gerekenler, hastaneden randevu alma ve bekleme listesine girme hallerindeki haklarınız ve izlemeniz gereken yollar , hastaneden ayrılırken ödemelerle ilgili durum ve haklarınız, vb.. Kimi zaman doktor gerekli gördüğü halde, hasta yada hasta yakını tedaviyi sürdürmek istemez, bu durumda doktorun izleme gereği duyacağı yollar da verilen bilgiler arasında.

Ev yada ofis yahut da bina kiralayacaksınız. Kontratların nasıl olması gerektiği,kontrat çeşitleri, sizin yükümlülükleriniz, bina sahibinin size karşı yükümlülükleri

Kontratı devretme, sona erdirme Bina sahibinin sizi diğer kiracılarına nazaran farklı tutması, daha ağır şartlar getirmesi yahut engellerin kullanımına uygun değişiklikler yapmayı reddetmesi

Belediyeden kiralanan yerler ile ilgili durumunuz, haklarınız Kişiden kiralanan yerler ile ilgili durumunuz ve haklarınız Kiraladığınız yerde tadilat yapıp değerini yükselttiğindeki haklarınız Engelli kiracıların durumu Ev kiralama kontratlarındaki haklarınız ve tahliyenizin istenmesi halinde alabileceğiz ücretsiz yasal yardımlar Yer sahibinin / ev sahibinin cinsiyetiniz, renginiz, dini tercihiniz veya diğer farklılıklarınız nedeniyle size diğer kiracılarından ayrı davranması, gerekli tadilatları yapmayı reddetmesi yahut kirayı yüksek tutması, sizi taciz etmesi durumlarındaki haklarınız

Evde / binada enerji tasarrufu ile ilgili tüm konular
Ev / bina satma-satın alma ve karşılaşabilinecek sorunlar
Yaşlı insanlar için huzurevleri , hakları, secenekleri vb üzerine bilgi verme, orada kalmaları halinde alabilecekleri sosyal yardımlar ve destekler
Kötü , anti sosyal, rahatsız edici komşuluk halinde durumunuz, haklarınız. negatif durumlarda polisin size yahut komşunuza nasıl yardımcı olabileceği, neler yapabileceği

Eğitim ile ilgili olarak; Evet herkesin okuma hakkı var ama gelişen toplumda artık tek tip devlet okulları yok. Devlet okulları, vakıf okulları , özel okullar, kolejler, erken öğrenim organizasyonları ( yuvalar), özel durumu olan öğrenciler için okullar hakkında bilgi sağlama

Yerel okul yönetimlerin sorumluluk ve görevleri
Ebeveynlerin sorumluluk ve yükümlülükleri
Ücretsiz çocuk yuvaları
Öğrenme güçlüğü çeken çocuklar için eğitim
Hastalık nedeniyle okula gidememe durumu

Engelli çocukların eğitimleri Okuldan uzaklaştırılan / atılan çocukların eğitimleri Kayıt yaptırmak istediğiniz okul , öğrenci adayını reddederse yapabilecekleriniz, haklarınız, seçenekleriniz Çocuğunuzu göndermek istediğiniz bir okul var ama masraflarını kaldıramamaktan çekiniyorsunuz; hak ve sunulabilir yardımlar Öğrenciler için finansal destekler Yüksek öğrenim yada üniversiteye devam etmek isteyenlere sunulan yardımlar, destekler Yetişkinsiniz, çalışıyor veya çalışmıyorsunuz ama açık öğretim, akşam okulları , part time okul yahut uzaktan öğrenim ile eğitiminize devam etmek istiyorsunuz. Siz de buyrun ;)

Ayrıca
Telefon bağlatma, kontrat, servis seçme, servis bedelleri, ücretlendirme, engelliler için telefon servisleri, cep telefonları ile ilgili tüm bilgiler , kaybetme, çaldırma, sessiz aramalar, telefonla taciz edilme, cep telefonunu başkasına satma, faturalar, faturalara itiraz etme gibi konularda bilgi

Aynı şekilde TV aldınız, kablolu / uydu yayını alacaksınız. Kimi hallerde indirimli uygulamalar vardır, ileri yaştan ötürü indirim, öğrencilerin TV lisansı alması, ortak yaşama alanlarındakilerin TV lisansı alması,iadeler, ödemeler gibi konularda bilgi

TV demişken bir program yahut gazetedeki bir makaleden rahatsız oldunuz, nereye nasıl şikayet edebilirsiniz? Yine bu bürolardan öğrenebilirsiniz.

Size ait bilgilerin etrafta yayıldığını görüyorsunuz. Hakkınızdaki bilgilerin gizliliğini korumak için neler yapabileceğiniz ve bilgi verdiğiniz yerlerdeki sızıntı hakkında yine bilgilendirme bürosundan yardım alabilirsiniz.

Özel bir gün, tatil, yada yılbaşı için para biriktirmek istiyorsunuz. Devre mülk alacaksınız yada yurt içi veya dışında tatile çıkacaksınız. Sağlıklısınız yada değilsiniz. Belli bir yaş üstü veya altısınız. Seyahat için izleyebileceğiniz seçenekler,tatil sigortası, sağlık sigortası , seyahat esnasında yanınıza alabilecekleriniz, alamayacaklarınız vb gibi konular kadar tatil sürecinde ve sonrasında karşılaştığınız sorunlar hakkında da danışabileceğiniz bir kurumdur.

Seçim zamanı geldi , oy kullanacaksınız. Kimler oy kullanabilir, yabancıların oy hakkı var mı? Yurt dışında yaşıyorsunuz ama oy hakkınızı da kullanmak istiyorsunuz. Yada özel gruplar listesi içerisindesiniz, yani göz altındakilerle, yahut bir psikiyatri kliniğinde yada evsizler arasında yaşıyorsunuz. Engellisiniz ve oyunuzu kullanmak için yardıma ihtiyacınız var. Öğrencisiniz ve belki 2 farklı adreste yaşıyor görünüyorsunuz. Bilgi ve gerekli yardım konusunda destek verilir.

Din yada etnik kökeninizden dolayı ayrımcılığa tabii tutulduğunuza inanıyorsunuz, mesela yanınızdan bir grup şen şakrak gece klubüne girerken siz girmek istediğinizde içerisinin dolu olduğu söylendi, yada telefonda konuştuğunuz müşterilerin sizin ingilizcenizi anlamakta güçlük söylediklerini söyleyerek sizi işten çıkardılar, haklarınız burada;)

Dikkatiniz çektiyse hemen her başlık altında etnik , cinsel yahut dinsel nedenlerle ayrımcılık bölümü var.Britanya oldukça renkli bir ülke ve bu konuda herkese eşit şartlar sunmak için gayret göstermekte. Ancak her ne kadar renge, cinse yada dine dayalı ayrımcılığın yasak olduğunu söylese de bazı hallerde olmasının da anlayışla karşılanmasının gerektiğini ve yasa dışı olmadığını da eklemek de unutulmuyor. Mesela; Yunan veya Türk restoranı ahçısının / garsonlarının Yunanlı yahut Türk olmasını isteyebilir çünkü bu ayrı bir ambiansın kurulması için gerekli görülmüş olabilir yorumunu kabul etmişler. Hoş son zamanlarda bu gibi sektörlerde ahçının ayrı tutulup diğer personelde ayrımcılık yapılmaması üzerine süregelen tartışmalar da var.

Daha ciddi sorunlarınız var. Mesela insan hakları,göçmenlik başvurusu, yabancılar için iş ve oturum hakları, vizenizin statüsünü değiştirmek ile alakalı bilgi edinme konuları

Mahkemeler, mahkemeye başvurma, mahkeme çeşitleri, avrupa adalet divanına yada avrupa insan hakları mahkemesine gitme ile ilgili bilgiler veya yönlendirmeler Avukata ihtiyaç duyabileceğiniz yahut alternatif profesyonellere danışmanın daha uygun olacağı haller ( vergi probleminiz var, belki iyi bir muhasebeci, iyi bir avukattan daha fazla yardımcı olabilir) Avukat seçme, avukat ücretleri, mahkeme masrafları ve bu konularda maddi yardım alıp alamayacağınız

İşyerinde veya yolda bir kazaya uğradınız, alabileceğiz yasal yardımlar ve tazminatlar Mahkumsunuz, herhangi bir nedenden dolayı hapishanedesiniz, haklarınız, ayrımcılık ile ilgili sorunlarınız,mahkum olarak beraberinizde tutabilecekleriniz, erken tahliye, hapishanedeki sağlık koşulları,mahkumiyetiniz bittikten sonra ev ve iş bulma ile ilgili sorunlarınız

Polisle alakalı problemler ; ne zaman durdurabilir ve kimlik sorabilir, nerede sizi arayabilir, ne zaman evinizi /ofisiniz arayabilir, güç kullanabilir mi?

Tutuklandınız, haklarınız nelerdir? Tutuklanma sürecinde olması gerekenler nelerdir? Polis sizi ne kadar süre gözaltında tutabilir? Sessiz kalma hakkınız ve yasal bilgilendirme hakkınız

Tutuklandınız, yabancısınız, yahut anadiliniz ingilizce değil, yada öğrenme güçlüğü çeken birisisiniz, sağlık sorunlarınız var, işitme veya konuşma engellisiniz veya reşit değilsiniz, haklarınızı yine bu organizasyondan öğrenebilirsiniz. İhtiyaç duymanız halinde şikayetleriniz için yönlendirilirsiniz.

Sivil haklar çerçevesinde yerel yönetim, parlamento,sağlık servisi, hukuk servisi, emlakcılar,diğer organizasyonlar, kurum ve kuruluşlar hakkında şikayetçisiniz, kendi prensiplerine ters düştüklerine , yanlış veya eksik bilgi verdiklerine , geç işlem yaptıklarına ya da adamına göre muameleye maruz kaldığınızı düşünüyorsunuz. CAB'ın önerdiği metodlarla önce kendi şikayetlerinizi yaptınız ve sonuç alamadınız. O zaman ne yapacaksınız?

F- SONUÇ

Vatandaş Bilgilendirme Büroları Valiliğimizin ( İl Özel İdaresinin ) desteği ile Kaymakamlık Projesi olarak hayata geçirilecektir.

Mehmet ÖKLÜ

Şişli Kaymakamı